काठमाडौं। त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) मा अध्ययन बिदा लिएर नफर्किने प्राध्यापकका कारण झण्डै दुई अर्ब रुपैयाँ बराबरको आर्थिक तथा प्राज्ञिक क्षति भएको पाइएको छ । लामो समयदेखि विवादित यो विषयमा त्रिविले छानबिन थालेपछि रकम फिर्ता गर्ने क्रम पनि शुरु भएको छ । 

 

त्रिविको नियमअनुसार शिक्षक–कर्मचारीले अधिकतम पाँच वर्षसम्म तलबसहित अध्ययन बिदा पाउने व्यवस्था छ । तर, यही सुविधा दुरुपयोग गर्दै धेरै प्राध्यापक विदेश गएर नफर्किएको पाइएको छ । छानबिनका लागि गठन गरिएको तीन सदस्यीय समितिले अहिलेसम्म ३९८ प्राध्यापकले अध्ययन बिदाको दुरुपयोग गरेको पुष्टि गरेको छ । तीमध्ये १९१ जना अध्ययन सकेर पनि फर्किएका छैनन् भने २०७ जनाले अध्ययन नै पूरा नगरेको पाइएको छ । 

 

समितिका संयोजक डा. जीवन काफ्लेका अनुसार यस्तो प्रवृत्तिले विश्वविद्यालयलाई आर्थिक मात्र होइन, शैक्षिक र नैतिक रूपमा समेत ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ । अध्ययन बिदामा गएका स्थायी शिक्षकको ठाउँमा करार र आंशिक शिक्षक राख्नुपर्दा विश्वविद्यालयमाथि थप आर्थिक भार परेको छ । 

 

प्रारम्भिक विवरणअनुसार एक शिक्षकको वार्षिक तलब भत्ता झण्डै १० लाख रुपैयाँ हुने हुँदा पाँच वर्षको अवधिमा ३९८ जनाबाट झन्डै दुई अर्ब रुपैयाँ बराबरको दुरुपयोग भएको अनुमान गरिएको छ । त्रिविले कबुलियतअनुसार तलब भत्ता १० प्रतिशत ब्याजसहित फिर्ता गर्न निर्देशन दिएपछि अहिलेसम्म २० जनाबाट झण्डै साढे ६ करोड रुपैयाँ फिर्ता भएको छ । थप ५० जनाभन्दा धेरै प्राध्यापक रकम फिर्ता गर्ने प्रक्रियामा रहेका छन् । 

 

हरेक प्राध्यापकले न्यूनतम १० लाखदेखि ५० लाख रुपैयाँसम्म फिर्ता गर्नुपर्ने देखिएको छ । त्रिविका शिक्षाध्यक्ष प्रा.डा. खड्ग केसीका अनुसार पहिलो चरणमा स्वेच्छाले रकम नबुझाउनेलाई दोस्रो चरणमा कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइनेछ । आवश्यक परे नाम सार्वजनिक गर्दै कारबाहीका लागि सिफारिस गरिने चेतावनी त्रिविले दिएको छ ।